Vier kopjes koffie

Rubriek: BLOG | Geplaatst: 17-01-2013

Door idiote successen als ‘Harry Potter’ en ‘Vijftig Tinten Grijs’ denk je al gauw dat het boekenvak een wereld vol glitter en glamour is en dat wie rijk en beroemd wil worden (en niet kan zingen of acteren of een bekende in opspraak geraakte advocaat is) maar het beste even een boek kan schrijven. Laat ik jullie uit de droom helpen. Dik 99% van alle boeken wordt nooit een bestseller. Voor de meeste auteurs is het sappelen. Uit een Belgisch onderzoek bleek dat schrijvers per jaar gemiddeld tussen de 4 en 5.000 euro verdienen (inclusief lezingen). Bruto. Ik vermoed dat de situatie in Nederland niet veel anders is. Dat is niet zielig, maar gewoon een feit. Wie wil schrijven, doet er goed aan zich niet rijk te rekenen. Zeker niet als je voor de thriller kiest, een genre waar het Fonds voor de Letteren geen cent subsidie voor over heeft.
Maar laat jullie vooral niet weerhouden. Schrijf omdat je het zelf leuk vindt, houd je baan nog even aan of sla een rijke partner aan de haak. Wie deze adviezen opvolgt, wacht een gelukkig bestaan. Echt waar. Ik heb er geen moment spijt van dat ik ben gaan schrijven.
Als daar niet het e-boek was.
Tot ik in 2008 debuteerde had ik nooit over het nieuwe medium nagedacht. Toen mijn uitgever voorstelde om naast het papieren boek gelijktijdig een e-boek te laten verschijnen, stemde ik onmiddellijk in. Na een paar weken zwierf er al een gratis exemplaar van het boek op internet rond. Diefstal, riep ik verontwaardigd, om vervolgens op meesmuilende reacties te stuiten. Alsof ik de enige auteur was die slachtoffer van internetpiraten was. Ik moest het als een vorm van promotie zien, als een eer, ja zelfs als een blijk van populariteit.
Onzin. Ik vind het diefstal. Maar wat doe je eraan? Zodra iets gedigitaliseerd wordt, komen er illegale kopieën in omloop. En kennelijk zijn er een hoop mensen die het volstrekt normaal vinden om dat soort bestanden te downloaden. Alles wat op internet staat is immers gratis. Toch?
Verleden jaar gaf ik een lezing voor gegoede Nederlandse toeristen die hun vakantie doorbrachten op een Frans landgoed. Toen ik aan het eind van mijn praatje vertelde dat mijn boeken ook te koop waren en dat ik met plezier nog even bleef om eventueel gekochte exemplaren te signeren, merkte een mevrouw op dat ze mijn boeken al had. Allemaal. Op haar iPad. Gratis. Samen met nog drieduizend andere boeken. Ik heb haar verzocht het zaaltje te verlaten waarop de overige aanwezigen zich verplicht voelden extra veel boeken te kopen. Bedankt, mevrouw.
Leiden goedkopere e-boeken tot minder illegale downloads?
Ik vrees van niet. Ook al kan de prijs van het e-boek wat mij betreft omlaag. Jammer dat de uitgevers de kans hebben laten liggen om gezamenlijk, zonder tussenkomst van bol.com en andere partijen, hun e-boeken aan te bieden. Dan hadden ze 40 tot 60% van de prijs kunnen halen. Maar wat niet is, kan nog komen.
En wat doet de wetgever? Nicolas Sarkozy, aangespoord door Carla Bruni wier liedjes gratis op internet te vinden waren, wilde illegaal downloaden zwaar bestraffen. Bij de derde overtreding zou de ‘downloader’ de toegang tot internet ontzegd worden. Het voorstel haalde het niet. En terecht. Mensen hebben recht op internet. Maar wat dan wel? In de regeringsverklaring van Rutte II staat dat het auteursrecht ‘zo gemoderniseerd wordt dat recht wordt gedaan aan de bescherming van creatieve prestaties zonder dat de gebruiksmogelijkheden voor consumenten in het gedrang komen’. Mooie woorden, maar ik vrees dat we geen stap verder komen. De stichting Brein haalt zo nu en dan een piratensite van het net, die een paar weken later, onder een andere naam en via andere servers, net zo vrolijk weer opduikt. Kortom: het is dweilen met de kraan open.
Dan maar een column. Om jullie te vertellen wat jullie allang weten. Dat illegaal downloaden niet hoort. En dat het helemaal niet stoer is om drieduizend gratis boeken op je USB-stick te hebben. Mag ik dat zeggen? Of ben ik nu opeens een ouderwetse fatsoensrakker? Ik zeg het toch. Voor de prijs van vier kopjes koffie heb je een e-boek. Helemaal legaal. En zo verdient een auteur ook nog wat.